การค้าและเศรษฐกิจ

FTA ไทย-อียู ปี 2569: ผู้ส่งออกไทยควรเตรียมอะไรก่อนข้อตกลงมีผล

Container ship at a port in Hamburg

สรุปประเด็นสำคัญ

  • ไทยและอียูตั้งเป้าปิดการเจรจา FTA ภายในสิ้นปี 2569 การเจรจาเต็มรอบครั้งสุดท้าย (รอบที่ 10) เริ่ม 28 กันยายน 2569
  • เกือบทุกบทตกลงกันได้ในเบื้องต้นแล้ว ที่เหลือส่วนใหญ่เป็นเรื่องการเปิดตลาด คือจะลดภาษีสินค้าไหนและเร็วแค่ไหน
  • สินค้าไทยเสียภาษีอัตราปกติในอียูมาตั้งแต่หลุด GSP ปี 2558 ขณะที่เวียดนามมี FTA กับอียูตั้งแต่ปี 2563
  • หลังปิดการเจรจา การลงนามและให้สัตยาบันมักใช้เวลาอีกอย่างน้อยหนึ่งปี ระหว่างนั้นภาษีเดิมยังใช้อยู่
  • เตรียมได้ตั้งแต่ตอนนี้ ด้วยการเช็กพิกัดภาษี กฎถิ่นกำเนิดสินค้า และระบบเก็บเอกสาร

ไทยและสหภาพยุโรป (อียู) ตั้งเป้าเจรจาความตกลงการค้าเสรี (FTA) ให้จบภายในสิ้นปี 2569 การเจรจารอบที่ 10 เริ่มสัปดาห์ของวันที่ 28 กันยายน 2569 และเมื่อปลายเดือนตุลาคม รัฐสภายุโรปรายงานว่าเกือบทุกบทตกลงกันได้ในเบื้องต้นแล้ว ที่ยังเหลือส่วนใหญ่เป็นเรื่องการเปิดตลาด คือจะลดภาษีสินค้าไหน เร็วแค่ไหน

สำหรับผู้ส่งออก คำถามที่มีประโยชน์กว่า “จะเซ็นเมื่อไร” คือ “ระหว่างรอ เราควรเตรียมอะไร” เพราะหลังปิดการเจรจาแล้ว ปกติยังต้องใช้เวลาอีกอย่างน้อยหนึ่งปีกว่าจะลงนาม ให้สัตยาบัน และมีผลบังคับใช้

การเจรจาถึงไหนแล้ว

ไทยกับอียูเริ่มเจรจา FTA ครั้งแรกในปี 2556 และหยุดไปหลังรัฐประหารปี 2557 ก่อนจะกลับมาเจรจาใหม่ในเดือนมีนาคม 2566 รอบแรกจัดในเดือนกันยายน 2566 จากนั้นเจรจาต่อทุกสามถึงห้าเดือน คือมกราคม มิถุนายน และพฤศจิกายน 2567 มีนาคม มิถุนายน และกันยายน 2568 กุมภาพันธ์ 2569 รอบที่ 9 ที่บรัสเซลส์ และรอบที่ 10 ในเดือนกันยายน 2569 หลังจากนั้นทั้งสองฝ่ายเปลี่ยนมาประชุมเฉพาะเรื่องในวงเล็กแทนการเจรจาเต็มรอบ

ข้อตกลงครอบคลุมการค้าสินค้าและบริการ การลงทุน การจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ ทรัพย์สินทางปัญญารวมถึงสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) การค้าดิจิทัล พลังงานและวัตถุดิบ และบทการค้ากับการพัฒนาที่ยั่งยืน ฝั่งรัฐสภายุโรปขอให้ปลาทูน่ากระป๋องและอาหารทะเลเป็นสินค้าอ่อนไหว ส่วนเรื่องมาตรฐานสุขอนามัย (SPS) คืบหน้าช้ากว่าบทอื่น

FTA นี้แยกจากความตกลงว่าด้วยหุ้นส่วนและความร่วมมือ (PCA) ระหว่างไทยกับอียู ที่ลงนามไปเมื่อธันวาคม 2565 ซึ่งเป็นกรอบความสัมพันธ์ด้านการเมือง

การค้าระหว่างไทยกับอียูมีมูลค่าเท่าไร

ปี 2568 การค้าสินค้าระหว่างไทยกับอียูมีมูลค่าราว 44,200 ล้านยูโร และไทยได้ดุลการค้ากับอียูประมาณ 15,400 ล้านยูโร หมายความว่าไทยขายให้ยุโรปมากกว่าซื้อจากยุโรปอยู่แล้ว ถ้าอียูลดภาษีให้ สินค้าส่งออกที่มีปริมาณมากอยู่แล้วนี้จะได้ประโยชน์เพิ่ม

ทำไม FTA ฉบับนี้สำคัญกับไทยมากกว่าที่คิด

ไทยหลุดจากสิทธิพิเศษทางภาษีศุลกากร (GSP) ของอียูตั้งแต่ปี 2558 เพราะถูกจัดเป็นประเทศรายได้ปานกลางระดับบน สินค้าไทยส่วนใหญ่จึงเสียภาษีนำเข้าอัตราปกติมาตลอด ขณะที่เวียดนามมี FTA กับอียูที่มีผลตั้งแต่สิงหาคม 2563 และสิงคโปร์ตั้งแต่พฤศจิกายน 2562 ถ้าผู้ซื้อในยุโรปเลือกระหว่างสินค้าไทยกับสินค้าเวียดนามชนิดเดียวกัน ส่วนต่างภาษีนี้สะท้อนออกมาในราคาทันที ตัวอย่างเช่นทูน่ากระป๋อง ซึ่งเป็นสินค้าอาหารที่อียูเก็บภาษีค่อนข้างสูง ขณะที่เวียดนามได้โควตาปลอดภาษีภายใต้ FTA ของตัวเอง

5 เรื่องที่เตรียมได้ตั้งแต่วันนี้

1. หาพิกัดภาษีสินค้าของตัวเอง

ใช้รหัส HS ในเอกสารส่งออกค้นอัตราภาษีที่อียูเก็บอยู่ตอนนี้ในเว็บ Access2Markets ของอียู เมื่อตารางลดภาษีฉบับจริงประกาศออกมา จะรู้ทันทีว่าได้ประโยชน์เท่าไรและเริ่มปีไหน FTA ของอียูมักทยอยลดภาษีหลายปี และสินค้าที่อ่อนไหวที่สุดอาจได้เป็นโควตาแทนการลดภาษีทั้งหมด

2. ตรวจกฎถิ่นกำเนิดสินค้า

สินค้าจะได้ภาษีต่ำก็ต่อเมื่อนับเป็นสินค้าไทยตามกฎถิ่นกำเนิดของข้อตกลง ถ้าวัตถุดิบส่วนใหญ่นำเข้าจากจีนหรือประเทศอื่น สินค้าอาจไม่ผ่านเกณฑ์ เริ่มไล่ดูตั้งแต่ตอนนี้ว่าวัตถุดิบแต่ละตัวมาจากไหน จะได้มีเวลาปรับซัพพลายเออร์หรือกระบวนการผลิต กฎรายสินค้าของเสื้อผ้ากับอิเล็กทรอนิกส์อาจต่างกันมาก เมื่อร่างข้อตกลงเผยแพร่ ให้ดูกฎของหมวด HS ของตัวเองโดยตรง

3. วางระบบเอกสารให้พร้อมตรวจ

FTA รุ่นใหม่ของอียูมักให้ผู้ส่งออกรับรองถิ่นกำเนิดเองได้ โดยต้องลงทะเบียนในระบบ REX ก่อน แต่วิธีนี้ใช้ได้ก็ต่อเมื่อเก็บหลักฐานไว้ครบพอให้ตรวจย้อนหลังได้หลายปี ถ้าศุลกากรอียูตรวจพบภายหลังว่าสินค้าล็อตไหนไม่เข้าเกณฑ์ ผู้ซื้ออาจต้องจ่ายภาษีเต็มอัตรา และจะกลับมาเรียกร้องกับคุณ

4. เตรียมตอบคำถามเรื่องความยั่งยืน

ผู้ซื้อในยุโรปถามซัพพลายเออร์ไทยเรื่องการปล่อยคาร์บอนและการตรวจย้อนกลับแหล่งที่มาอยู่แล้ว เพราะมีกฎอย่าง CBAM และกฎหมายต่อต้านการตัดไม้ทำลายป่า (EUDR) FTA ไม่ได้ยกเว้นกฎเหล่านี้ บริษัทที่มีข้อมูลพร้อมจะใช้สิทธิลดภาษีได้ง่ายกว่า

5. จับตาการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ

บทจัดซื้อจัดจ้างอาจเปิดให้บริษัทไทยเข้าประมูลงานภาครัฐในยุโรป และเปิดให้บริษัทยุโรปเข้าประมูลงานภาครัฐไทยเช่นกัน ถ้าลูกค้าหลักของคุณเป็นหน่วยงานรัฐ ในระยะยาวน่าจะเจอคู่แข่งต่างชาติมากขึ้น

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • คิดว่าได้ภาษีต่ำอัตโนมัติ ความจริงต้องขอใช้สิทธิ พร้อมเอกสารรับรองถิ่นกำเนิดที่ถูกต้อง
  • ตั้งราคาขายโดยคิดว่าข้อตกลงมีผลแล้ว ก่อนวันที่ข้อตกลงมีผลบังคับใช้ ภาษีอัตราปกติยังใช้อยู่
  • คิดว่า FTA ใช้แทนกฎสินค้าของอียูได้ ความจริงมาตรฐานอาหาร มาตรฐานสินค้า CBAM และ EUDR ยังใช้เต็มรูปแบบ

หลังปิดการเจรจาแล้วจะเกิดอะไรต่อ

การปิดการเจรจายังไม่ใช่วันที่ข้อตกลงมีผล ร่างต้องผ่านการตรวจทางกฎหมายและแปล จากนั้นลงนาม แล้วผ่านความเห็นชอบของรัฐสภายุโรปและคณะมนตรีอียู ฝั่งไทยก็ต้องผ่านกระบวนการของไทยเอง ระหว่างนั้นอัตราภาษีเดิมยังใช้อยู่

คำถามที่พบบ่อย

ภาษีอียูสำหรับสินค้าไทยจะลดลงจริงเมื่อไร

หลังข้อตกลงมีผลบังคับใช้แล้วเท่านั้น และหลายรายการจะทยอยลดเป็นขั้น ตารางลดภาษีของแต่ละสินค้าจะอยู่ในร่างฉบับสุดท้าย ซึ่งยังไม่เผยแพร่

ข้าว น้ำตาล หรืออาหารทะเล จะได้เปิดตลาดเต็มที่ไหม

ยังไม่มีข้อมูลเปิดเผย สินค้าเกษตรและประมงมักเป็นส่วนที่อ่อนไหวที่สุดในข้อตกลงของอียู และรัฐสภายุโรปขอให้ปลากระป๋องและอาหารทะเลเป็นสินค้าอ่อนไหว

FTA ครอบคลุมภาคบริการและการลงทุนด้วยไหม

ครอบคลุม การค้าบริการ การลงทุน และการค้าดิจิทัล อยู่ในการเจรจาควบคู่กับการค้าสินค้า

แหล่งข้อมูล

Scroll to Top